Song, theo các nhà khoa học thì việc đốt rơm rạ trực tiếp trên đồng ruộng đã gây ra những tác hại lớn hơn gấp nhiều lần so với những lợi ích mà nó mang lại cho đồng ruộng. Việc đốt rơm, rạ và phụ phẩm cây trồng không chỉ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của nhân dân, mà còn gây mất cân bằng sinh thái, lãng phí nguồn phân bón làm thoái hóa đất canh tác.
Các nhà chuyên môn ước tính, hàng năm nước ta có khoảng 80 triệu tấn rơm rạ và vỏ trấu, nếu chỉ đốt khoảng 50% thì sẽ cho khoảng 8 triệu tấn CO2, trên 2,5 nghìn tấn khí mêtan và gần 100 nghìn tấn khí CO và các chất cacbondioxit khác … Tất cả đều bay vào khí quyển, gây ô nhiễm môi trường, góp phần tạo ra hiệu ứng nhà kính trong không gian sống. Hơn nữa, thành phần chủ yếu của rơm rạ là chất xenlulozơ, hemixenlulozơ và các chất hữu cơ kết dính… khi đốt cháy sẽ tạo ra các loại khí độc, khi con người hít vào sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là sẽ dễ mắc các chứng bệnh về đường hô hấp, gây co thắt phế quản, và không loại trừ nguy cơ gây ung thư phổi. Đặc biệt, vào những ngày trời ẩm hoặc đứng gió, khói rơm rạ khuếch tán chậm trong không khí còn gây tác hại dài ngày. Những hạt khói bụi nhỏ, bụi nano, từ đốt rơm rạ này có khả năng chui sâu vào ảnh hưởng đến cả nhân tế bào. Khói khi đốt rơm rạ làm cay mắt, hạn chế tầm nhìn gây mất an toàn cho người tham gia giao thông.
Hãy từ bỏ thói quen đốt rơm rạ và phụ phẩm cây trồng.
Bằng mô hình tính toán lan truyền chất ô nhiễm, các nhà khoa học cho thấy, bụi và khí thải từ đốt rơm rạ có thể lan truyền trong không khí, ảnh hưởng đến cả những người không sống gần nơi đốt rơm rạ, làm tăng ô nhiễm môi trường không khí, làm tăng nguy cơ bệnh tật cho cộng đồng, đặc biệt là các bệnh về hô hấp và tim mạch.
Theo các chuyên gia nông nghiệp thì việc đốt rơm rạ trực tiếp trên đồng ruộng gây ra những tác hại lớn hơn gấp nhiều lần so với những lợi ích mang lại cho đồng ruộng. Đốt rơm, rạ trên đồng ruộng là một sự lãng phí do đã bỏ đi nguồn dinh dưỡng lớn có trong đất. Theo Giáo sư Nguyễn Lân Dũng: khi bị đốt thành tro, các chất hữu cơ trong rơm rạ do nhiệt độ cao đều biến thành các chất vô cơ, làm cho đất ruộng bị chai cứng. Hơn nữa, phần tro than sót lại chỉ có chút ít khoáng như phốt pho, kali, canxi và silic…không giúp ích mấy cho cây trồng. Cũng theo nhiều chuyên gia nông nghiệp, việc đốt rơm rạ ngay trên đồng sẽ làm mất chất dinh dưỡng của đất, làm đất biến chất, đất trở nên chai cứng hơn. Hơn nữa, việc đốt rơm rạ còn có tác hại lớn là tiêu diệt nhiều vi sinh vật đất có ích, góp phần làm mất cân bằng sinh thái đồng ruộng, đây một trong những nguyên nhân gây bộc phát sâu bệnh trên đồng ruộng, buộc người dân phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ, khiến cho việc sản xuất nông nghiệp ngày càng trở nên khó khăn hơn, chi phí cao, hiệu quả thấp.
Hành vi đốt rơm rạ, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe của người dân có thể sẽ bị xử phạt tiền từ 2.500.000 đồng đến 3.000.000 đồng, quy định tại Khoản 1 Điều 41 của nghị định 45/2022/NĐ-CP của Chính phủ.
Thay vì đốt rơm rạ, rơm rạ có thể tận dụng làm giá thể trồng nấm rơm, làm thức ăn và đệm lót sinh học trong chăn nuôi, hoặc làm phân bón. Ngay sau khi thu hoạch lúa, nông dân có thể sử dụng các chế phẩm vi sinh như Trichoderma trực tiếp lên rơm rạ, phụ phẩm cây trồng trên đồng ruộng hoặc ủ thành đống để thúc đẩy nhanh quá trình phân hủy thành phân bón hữu cơ để bón cho ruộng vụ tiếp theo. Biện pháp này làm tăng các loại vi sinh vật có lợi cho đất, làm giàu các chất dinh dưỡng có trong đất. Xử lý rơm rạ bằng các chế phẩm vi sinh không chỉ giúp tiết kiệm phân bón, cải tạo đất, giảm ô nhiễm môi trường do đốt rơm rạ mà còn giúp cây lúa phát triển nhanh, bộ rễ khỏe, đẻ nhánh tập trung, không bị hiện tượng nghẹt rễ, vàng lá sinh lý, giảm bớt việc sử dụng thuốc BVTV hóa học.
Hãy từ bỏ thói quen đốt rơm rạ và phụ phẩm cây trồng, thay vào đó là tận dụng chúng làm phân bón hữu cơ, làm thức ăn, đệm lót sinh học trong chăn nuôi, chính là hành động thiết thực của người nông dân. Việc chấm dứt hành vi đốt rơm rạ và phụ phẩm cây trồng không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng, gìn giữ bầu không khí trong lành mà còn góp phần phát triển một nền nông nghiệp tuần hoàn, phát triển bền vững thân thiện với môi trường.