Hình ảnh minh họa
1. Cấm ép buộc người khác uống rượu, bia
Tại khoản 1 Điều 5 Luật quy định cấm hành vi: "Xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu, bia". Kể từ ngày 01/01/2020, người nào thực hiện hành vi xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu, bia là vi phạm pháp luật. Hành vi xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu, bia có thể hiểu là hành vi rủ rê, ép người khác uống không theo ý muốn của họ hay là hành vi thách đố nhau uống rượu, bia.
2. Đã uống rượu, bia thì không lái xe
Tại Điều 5 của Luật có 13 hành vi bị nghiêm cấm, trong đó đáng chú ý là hành vi: "Điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn". Như vậy, việc cấm lái xe khi vừa uống rượu, bia đã chính thức được luật hóa. Đây là một quy định hoàn toàn mới so với quy định trước đây được quy định trong Luật Giao thông đường bộ năm 2008, đó là "Cấm điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt mức quy định của pháp luật về an toàn giao thông". Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần người điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu có nồng độ cồn là đã vi phạm chứ không cần phải có nồng độ cồn vượt mức so với quy định trước đây thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Đây là một điểm mới rất quan trọng mà tất cả chúng ta cần phải nắm rõ để tránh vi phạm. Quy định này cũng nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất những vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra do lái xe sử dụng rượu, bia thiếu ý thức, không tuân thủ quy định pháp luật trong thời gian qua.
Hiện nay, việc xử phạt đối với hành vi "Điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn" được thực hiện theo Nghị định số 100/2019/NĐ-CP ngày 30/12/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (thay thế Nghị định số 46/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ), theo đó, các mức xử phạt đều cao hơn so với trước đây.
3. Không quảng cáo rượu, bia dưới 5,5 độ trong thời gian từ 18 giờ đến 21 giờ
Theo quy định, việc quảng cáo đối với rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên bị nghiêm cấm. Đối với trường hợp quảng cáo rượu, bia có độ cồn dưới 5,5 độ phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt tại khoản 3 Điều 12 của Luật, cụ thể: "Không quảng cáo trên truyền hình trong thời gian từ 18 giờ đến 21 giờ hàng ngày, trừ trường hợp quảng cáo có sẵn trong các chương trình thể thao mua bản quyền tiếp sóng trực tiếp từ nước ngoài và trường hợp khác theo quy định của Chính phủ".
Thời gian từ 18 giờ đến 21 giờ hàng ngày được coi là "khung giờ vàng" để quảng cáo. Việc quy định thời gian quảng cáo trong khoảng thời gian này là một trong những biện pháp nhằm giảm mức tiêu thụ rượu, bia.
4. Tổ chức, cá nhân kinh doanh không được tài trợ bằng sản phẩm rượu, bia
Tài trợ là hình thức hỗ trợ bằng tiền mặt, sản phẩm hay một dịch vụ nào đó của doanh nghiệp cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời là một hình thức quảng cáo, tiếp thị của doanh nghiệp. Rượu, bia là mặt hàng không khuyến khích tiêu dùng, nên cần có quy định để quản lý hoạt động tài trợ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh rượu, bia. Do đó Điều 14 quy định: "Tổ chức, cá nhân kinh doanh rượu, bia thực hiện tài trợ phải tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan đến việc tài trợ và không được tài trợ bằng sản phẩm rượu, bia". Việc quản lý tài trợ của tổ chức, cá nhân kinh doanh rượu, bia cũng là một trong những biện pháp giảm mức tiêu thụ của rượu, bia.
5. Phải niêm yết thông báo không bán rượu, bia cho người dưới 18 tuổi
Tại khoản 5 Điều 32 của Luật quy định: "Cơ sở bán, rượu, bia phải niêm yết thông báo không bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi. Trường hợp nghi ngờ về độ tuổi của người mua rượu, bia thì người bán có quyền yêu cầu người mua xuất trình giấy tờ chứng minh".
Như vậy, từ ngày Luật này có hiệu lực 01/01/2020, tất cả các cơ sở có bán rượu, bia, như các cửa hàng tạp hóa, các siêu thị, trung tâm thương mại, nhà hàng, quán ăn... cần phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định nêu trên.
6. Cơ sở bán rượu, bia hỗ trợ khách hàng thuê, sử dụng phương tiện gọi taxi cho khách sau khi uống rượu, bia
Tại khoản 6 Điều 32 của Luật quy định: "Cơ sở bán rượu, bia tiêu dùng tại chỗ nhắc nhở và có hình thức thông tin phù hợp đối với khách hàng về việc không điều khiển phương tiện giao thông, hỗ trợ khách hàng thuê, sử dụng phương tiện giao thông công cộng sau khi uống rượu,bia".
Theo quy định này, trách nhiệm của các nhà hàng, quán ăn phải hỗ trợ khách hàng thuê taxi, xe ôm,…sau khi khách hàng sử dụng rượu, bia.
7. Không mở mới điểm bán rượu, bia gần trường học, bệnh viện
Theo quy định tại khoản 7 Điều 32 "Kể từ ngày Luật này có hiệu lực 01/01/2020, không được mở mới điểm bán rượu, bia để tiêu dùng tại chỗ trong bán kính 100 m tính từ khuôn viên của cơ sở y tế, nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông. Điểm bán rượu, bia để tiêu dùng tại chỗ có thể hiểu là các quán bia, nhà hàng có phục vụ rượu...".
8. Thành viên gia đình được hướng dẫn kỹ năng từ chối uống rượu, bia
Theo Điều 34 của Luật, các gia đình có trách nhiệm giáo dục, giám sát, nhắc nhở thành viên chưa đủ 18 tuổi không uống rượu, bia; các thành viên khác trong gia đình hạn chế uống rượu, bia.
Đồng thời, cần hướng dẫn các thành viên trong gia đình kỹ năng từ chối uống rượu, bia; kỹ năng nhận biết, ứng xử, xử trí khi gặp người say rượu, bia, người nghiện rượu, bia và các biện pháp phòng, chống tác hại của rượu,bia.
Như vậy, có thể khẳng định, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia là một trong những luật có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống xã hội. Luật không chỉ tác động trực tiếp đối với người dân mà còn tác động đến các doanh nghiệp kinh doanh, sản xuất rượu, bia. Để việc tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả trên thực tế, ngay từ bây giờ mỗi cá nhân cần tập trung nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, sử dụng rượu, bia có văn hóa, có trách nhiệm, tôn trọng các quy tắc xã hội, pháp luật và đó cũng là cách tôn trọng chính bản thân và gia đình của chúng ta.
Hoàng Tình