Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, hiệu lực từ ngày 15/5, bổ sung nhiều quy định nhằm kiểm soát chặt hoạt động kinh doanh và lưu thông thuốc trên thị trường.
Theo đó, các hành vi vi phạm trong mua bán, kinh doanh thuốc có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng, áp dụng cho cả cơ sở bán lẻ và hệ thống phân phối.
Một trong những vi phạm đáng chú ý là bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc của bác sĩ. Đây là thực trạng phổ biến tại nhiều nhà thuốc, tiềm ẩn nguy cơ sử dụng thuốc sai cách, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.
Ngoài ra, việc mua bán thuốc phục vụ thử nghiệm lâm sàng hoặc thuốc được pha chế theo đơn nhưng đưa ra ngoài cơ sở khám chữa bệnh khi chưa được phép cũng thuộc nhóm bị xử phạt. Tương tự, hành vi mua bán thuốc hóa dược pha chế theo đơn của nhà thuốc khác hoặc kinh doanh thuốc nằm trong danh mục hạn chế bán lẻ khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép cũng không được chấp nhận.
Từ ngày 15/5, bán thuốc không kê đơn có thể bị phạt tới 20 triệu đồng. (Ảnh minh hoạ)
Nghị định cũng siết chặt quản lý chất lượng thuốc. Các cơ sở không thực hiện cách ly hoặc biệt trữ đối với thuốc kém chất lượng, thuốc đã hết hạn, thuốc bị thu hồi hoặc không rõ nguồn gốc sẽ bị xử phạt. Trường hợp vẫn tiếp tục mua bán thuốc vi phạm chất lượng sau khi đã có thông báo thu hồi cũng bị xử lý nghiêm.
Đối với hệ thống chuỗi nhà thuốc, việc thay đổi người chịu trách nhiệm chuyên môn về dược nhưng không thông báo cho cơ quan quản lý, hoặc không cập nhật danh sách nhà thuốc trong chuỗi cũng bị coi là vi phạm.
Hoạt động kinh doanh thuốc qua thương mại điện tử cũng được đưa vào diện kiểm soát. Cơ sở bán thuốc kê đơn, thuốc hạn chế bán lẻ hoặc các loại thuốc cần kiểm soát đặc biệt qua mạng, khi không thuộc trường hợp được phép, sẽ bị xử phạt. Đồng thời, việc kinh doanh thuốc trực tuyến nhưng không thông qua các nền tảng hợp lệ hoặc không thông báo với cơ quan chức năng trước khi triển khai cũng bị xử lý theo quy định.
Các quy định mới được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng mua bán thuốc tràn lan, đặc biệt là thuốc kê đơn , đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh dược trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phát triển.
Trên môi trường trực tuyến, việc rao bán thuốc kê đơn, thuốc thuộc danh mục hạn chế bán lẻ hoặc các loại thuốc cần kiểm soát đặc biệt bị cấm hoàn toàn trên các sàn thương mại điện tử. Những cơ sở muốn triển khai hình thức kinh doanh thuốc qua mạng bắt buộc phải thông báo và được cơ quan chức năng chấp thuận trước khi hoạt động.
Cơ quan quản lý đồng thời không cho phép giao dịch các loại thuốc phục vụ thử nghiệm lâm sàng, thuốc pha chế trong bệnh viện nhưng bị đưa ra ngoài lưu hành, cũng như các loại thuốc hạn chế khi chưa được cấp phép theo quy định.
Với các chuỗi nhà thuốc quy mô lớn, doanh nghiệp phải công khai đầy đủ hệ thống cơ sở trực thuộc và kịp thời báo cáo khi có thay đổi về người phụ trách chuyên môn dược.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia, việc tăng mức xử phạt và siết quy định sẽ góp phần thay đổi thói quen tự ý dùng thuốc trong cộng đồng, hướng người dân đến việc thăm khám và điều trị đúng chỉ định. Đồng thời, các nhà thuốc và nhân viên y tế buộc phải thận trọng hơn trong kê đơn, đặc biệt với kháng sinh, chỉ sử dụng khi thực sự cần thiết, trong bối cảnh nguồn thuốc này cũng đang được kiểm soát chặt từ sản xuất đến sử dụng.