LÝ LỊCH DI TÍCH ĐÌNH TRÍ THỦY

 

ĐỊA ĐIỂM – ĐƯỜNG ĐI ĐẾN DI TÍCH Địa điểm

Đình Trí Thủy tọa lạc trên khoảnh đất cao ráo ở phía cuối làng, theo thế "Tiền gối Hoành Sơn, quần tinh triều hội, hậu long cung bảo trấn, nhị thủy hợp lưu". Đình quay về hướng Đông – Nam, nơi có con sông Bùi, sông Tích uốn lượn chạy quanh chứa đựng cả kho tàng truyền thuyết về Lý Thiên bảo - một trong những vị anh hùng có công giúp Lý Nam Đế dẹp quân Ai Lao giang. Vì vậy mà nhân dân thôn Trí Thủy thờ ngài là Thành Hoàng làng.

Về địa giới hành chính, theo tài liệu mà chúng tôi tra cứu trong "Tên làng xã Việt Nam cuối thế kỷ XIX" (thuộc các tỉnh từ Nghệ An trở ra) thì Trí Thủy xưa thuộc tổng Phương Hương, huyện Mỹ Lương phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Đầu thế kỷ XX thì tổng Phương Hương được gọi là tổng Phương Hạnh.

Trí Thủy là một làng của người Việt cổ, nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng. Nơi đây do phù sa bồi đắp đất đai màu mỡ nên cùng với việc tụ cư lập làng, thiết chế tín ngưỡng cũng sớm được biết đến. Trí Thủy có vị trí địa lý quan trọng nằm gần quốc lộ 6A từ Thủ đô Hà Nội đi Hòa Bình.

Trước cách mạng tháng 8 năm 1945, tổng Phương Hương (tức Phương hạnh) gồm có 10 xã, thôn: Phương Hương, Phương Lý (2 thôn Nhân Lý và An Lý), Nam Cai, Đăng Tiên, Trí Thủy, Mỗ Sơn, Kệ Sơn, Nhuận Trạch, thôn Xuân Mai thuộc xã Nhuận Trạch.

Sau cách mạng tháng 8/1945 xã Thủy Xuân Tiên được thành lập thì Trí Thủy thuộc địa phận hành chính của xã này.

Năm 1965, sáp nhập 2 tỉnh Hà Tây và Hòa Bình thì xã Thủy Xuân Tiên thuộc huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Sơn Bình.

Năm 1991, tình Hà Sơn Bình được tách ra làm 2 tỉnh Hà Tây và Hòa Bình thì Thủy Xuân Tiên lại thuộc về Hà Tây.

Đường đi đến di tích

Đình Trí Thủy nằm ở phía Nam tỉnh Hà Tây, tới di tích ta có thể đi theo đường trục chính như sau:

Từ thị xã Hà Đông theo Quốc lộ 6A đến km 31+500, rẽ trái đi qua đầu làng thôn Tiến Ân, qua cầu bắc ngang song Bùi là tới địa phận thôn Trí Thủy, đi tiếp theo trục đường chính tới cuối làng là đến nơi tọa lạc của di tích.

Ngoài ra về phía Tây có đường Hồ Chí Minh chạy qua di tích. Đường đi thuận tiện cho mọi phương tiện giao thông đường bộ.

SỰ KIỆN, NHÂN VẬT LỊCH SỬ

Căn cứ vào tư liệu Hán Nôm hiện đang lưu giữ tại Viện Hán Nôm, cũng như tại Đình, cùng lời kể của các bậc cao niên trong làng thì đình Trí Thủy thờ Lý Thiên Bảo – vị Thành hoàng làng có công giúp Lý Nam Đế đánh đuổi giặc Ai Lao giang, giành lại giang sơn, thoát khỏi ách đô hộ của giặc phương Bắc.

Sự tích của vị Thành hoàng làng có nhiều dị bản, được nhiều sách ghi chép nhưng có thể tóm tắt như sau:

Hiện nay, nhân dân trong địa phương vẫn truyền tụng nhau đôi câu đối cổ:

Ngàn thu lưu sử sách

Vạn cổ tiếng thơm truyền.

Thưở ấy, Lý Nam Đế người huyện Thái Bình. Anh trong họ của Nam Đế, Cha (của anh họ) là Lý Tất Hưng, mẹ là Đàm Xuân Mỹ, ngày 6 tháng 3 sinh được Thiên Bảo, tức Lang đến ngày 10 tháng 3 năm Mậu Tuất sinh được Phần Long. Ngày thường ở trong phòng yên tĩnh một mình đọc sách viết chữ, không giao thiệp với người ngoài. Cho nên, ông đặc biệt rất tinh thông và am hiểu thế sự. Đến khi trưởng thành binh pháp võ nghệ không có gì là không biết. Đương thời, lúc đó nước ta thuộc ách đô hộ nhà Lương (Trung Quốc). Lúc ấy có nhiều cuộc khởi nghĩa dấy lên, nhà Lương sai Tiêu Tư sang làm Thứ Sử Giao Châu, hắn thực hiện chế độ đô hộ hà khắc. Lý Nam Đế trước là thủ lĩnh đặng tập hợp mọi người trong hương tộc tới than thở: Chúng ta đang sống trong vòng đại nạn, nếu cứu giúp được mọi người thoát khỏi cảnh lầm than thì công trạng đó quả thực to lớn. Được mọi người gần xa hưởng ứng tin theo, ngài chuẩn bị cầu trời đất, bách thần tới phù giúp, các thủ lĩnh địa phương khác nghe tin đều mang quân tới giúp. Ngài liền khởi binh tấn công Thứ Sử Tiêu Tư. TIêu Tư bỏ chạy về Trung Quốc. Ngài chiếm được Kinh đô, đặt niên hiệu là Thiên Đức, quốc hiệu là Vạn Xuân, định ra bách quan, chế ra hình luật, trọng dụng tướng tài. Lang công là anh của Nam Đế đã lập được công lớn nên Nam Đế cùng với các tù trưởng tôn bầu ông lên ngôi Hoàng đế, nhưng Lang công là người phi thường, lại có cốt cách của bậc thần nên không muốn hưởng ngôi cao để thỏa mãn cho mình. Từ Nam Đế cho đến người dân đều gọi ông là Tiên Vương. Ông tính rất tôn trọng quỷ thần. Phàm những nơi nào là thánh địa linh ứng, Lang công đều đến tu sửa khi đi du lãm, thấy nơi nào có thắng tích đều tự mình để vịnh bút lục. Ngày hóa thiết triều phong tặng cho Thiên Bảo Đào Lang đại vương, cấp cho đất thang mộc để phụng sự tế sự cho ngài. Các quan nghênh sắc phong lĩnh tiền xây dựng triều quan ở sứ Sơn Tây. Phụ lão bản trang Đống Thủy, nghênh thỉnh thần phong thủy đi tìm thiên văn địa lý, trước là để xây hành cung có mạch đẹp, đất tốt bèn lập Miếu dường, phía trước có ngọn núi vắt ngang và nhiều ngọn núi khác chầu về, phía sau có mình rồng uốn khúc, lại có hai dòng sông như dải áo bao bọc. Đất này sẽ sinh ra nhiều con trai, giàu có và giỏi giang, là chốn linh thiêng hương khói muôn đời.

Một ngày ông đến trang Đống Thủy được các phụ lão nghênh đón hái tạ. Ông tâu với vua ban thưởng tước lộc. Ông thấy nơi này đất tốt có lộc thờ cúng muôn đời. Ông bèn cho xây hành cung, đi xem xét và ban cho dân tiền để trùng tu Miếu điện, phụng thờ sau này. Lại đem khu đất ruộng rộng rãi làm Hương Điền. Đến khi Nam Đế mất, không có người nối dõi, ông xưng là Lang Vương. Ông cầu đảo trời đất bách thần tới giúp để khôi phục đất nước chiếm lại Kinh đô, nhưng không được. Việc chưa thành thì ông mất.

Đến thời hậu Lý Nam Đế, sau khi đã lấy lại được Kinh đô, để tưởng nhớ đến công lao khai sáng của đấng Tiên Vương nên đương triều phong cho mỹ tự, húy tự là chữ Bảo, chữ Lang. Hai chữ này đếu cấm. Ngày kỵ dung áo màu xanh lam để hành lễ. Ngày mùng 7 tháng giêng là ngày cầu phúc dung bò và lợn đen 5 cỗ. Ngày mùng 6, mùng 7 tháng 3 trước ngày sinh nhật dùng lễ xôi gà. Ngày đại tiệc có thể dung bò hoặc lợn tùy ý để cúng.

Ngày 12 tháng 5 là ngày lễ cơm mới

Ngày 12 tháng 3 là ngày cha sinh

Ngày 12 tháng 8 là ngày mất, nên coi là ngày đại tiệc

Ngày 12 tháng 10 là ngày lễ cơm mới

Ngày mùng 2 tháng 12 là ngày làm lễ cơm mới

LOẠI HÌNH DI TÍCH

Đình Trí Thủy tồn tại nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng của cộng đồng dân làng Trí Thủy. Nơi đây là dạng kiến trúc dân gian truyền thống thời Lý Thiên Bảo. Xét theo giá trị nổi bật thuộc loại hình kiến trúc dân gian loại hình Đình.

KHẢO TẢ DI TÍCH

Trí Thủy là một vùng đất nằm trong dòng chảy văn hóa của dân tộc, các thế hệ đi trước đã kiến tạo nên nét văn hóa nghệ thuật đậm đà bản sắc của vùng đất địa linh nhân kiệt này.

Đình Trí Thủy trông về hướng Đông Nam, phía trước có hồ nước rộng, cây xanh tỏa bóng mát, xa xa là cánh đồng lúa xanh tươi bát ngát, liên tục đổi màu theo từng vụ lúa. Theo thuyết phong thủy thì ngôi đình trên cạn là yếu tố dương, hồ nước là yếu tố âm, âm dương đối đãi với mọi vật sinh sôi nảy nở.

Đình kết cấu theo kiểu chữ Đinh, phía trước là Nghi M,ôn tiếp đến là Đại bái nối với Hậu cung.

Nghi môn đình Trí Thủy được kết cấu một cách đăng đối và tề chỉnh, ở giữa là đôi cột đồng trụ hướng thiên chia làm ba phần. Phần đỉnh cột được trang trí lồng đèn, hình 4 tàu lá ốp thắt ở giữa, xung quanh lồng đèn đắp nổi hình phượng chia làm 4 0 rõ rang. Phần thân cột có khác những câu đối bằng Hán tự theo âm luật 4-4-3. Nguyên âm chữ hán là:

Điạ tích kỳ quan an cư lễ nhạc y quán địa

Thiên Lưu thắng cảnh hòa khí phong vân tuyết nguyệt thiên

Tạm dịch là:

Dấu tích được yên lành là do lòng kính ngưỡng phụng sự lễ nhạc y quan

Trời lưu cảnh đẹp gió mây tuyết nguyệt hòa khí hanh thông.

Phần đế trụ được bài trí to chắc, tạo sự khỏe khoắn cho toàn thân cột. Tiếp theo cột đồng trụ là hai cột Biểu, kết cấu gần giống cột đồng trụ, phía trên đắp nổi đôi Nghê nằm trọn trên đỉnh lồng đèn. Nghê ở đây là linh vật, mang tư cách kiểm soát tâm linh, giúp con người gạt bỏ mọi uế trược lòng trần trước khi bước vào cõi thần thánh. Tiếp giáp giữa hai cột đồng trụ và cổng Biểu là một bức tường lửng, phía trên có trang trí hoa văn hình quả tram, phía dưới có đắp nổi đôi ngựa màu đỏ - tượng trưng cho lửa, tức là tiêu hủy tất cả bụi bặm trần tục, khai quang chốn tâm linh.

Ngoài cùng của Nghi môn là hai cổng pháo kết cấu tương tự như nhau. Cổng pháo được tạo bởi kết cấu hai tầng tám mái. Phía trên là mặt nguyệt, tám góc là tám mái uốn lượn và bay vút lên nền trời, ở khoảng cách giữa hai mái được trang trí theo thể tài mặc thủy. Theo nguyên lý của Dịch học thì cách bài trí này biểu trưng cho âm dương ngũ hành. Hai tầng mái tượng trưng cho âm dương: bốn mái tầng dưới biểu tượng cho thái âm, thái dương, thiếu âm, thiếu dương; Tám mái tượng trưng cho bát quái càn, khảm, cấn, chấn, tốn, ly, khôn, đoài.

Từ Nghi môn qua một khoảng sân rộng lát gạch là tới Đại bái. Đại bái là một tòa nhà ba gian, hai dĩ, với tám mái lợp ngói ri. Trên nóc mái đắp nổi lưỡng long trầu nguyệt. Xung quanh mặt trăng có những tia sáng tỏa ra xung quanh, biểu tượng cho ánh sáng vĩnh hằng của vũ trụ. Hai bên đầu bít đốc là hai dĩ làm "nhiệm vụ" bổ trợ và tôn tạo cho sự trang nghiêm của Đại bái.

Nhìn ở góc chính diện từ Nghi môn chúng ta có thấy hai mái được tách biệt rõ rang. Phần mái dưới thấp và ngăn cách với mái trên bằng một tiết diện nhỏ, ở giữa tiết diện này đề ba chữ đại tự "Tinh Dực Trí". Mặt tiền của Đại bái có ba cửa đi vào. Đây chính là nơi xuất nhập anh thông của khách hành hương. Có thể coi chốn này là nhất chính đạo chạy vào tâm đế của cõi tâm linh.

Kiến trúc phía trong của Đại bái được làm bởi lối kiến trúc truyền thống gồm Thượng lương, Câu đầu, hoành, xà. Ở giữa hai câu đấu đề Ngũ phúc (Phú, Quý, Thọ, Khang, Ninh) và Càn, Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh - thể hiện mong ước muôn đời của người dân, cầu sự bình yên, hanh thông và sự trường tồn trong cuộc sống đời thường của họ.

Ở chính giữa Đại bái, phần tôn nghiêm nhất treo bức hoành phi đề bốn chữ đại tự "Thánh Cung Vạn Tuế". Đây là lời tâm nguyện của mọi người cung chúc Đức thánh của làng mình luôn phù trợ cho người dân an khang bằng tất cả tấm lòng thành kính, tôn nghiêm nhất.

Hậu cung đình Trí Thủy kết cấu theo dạng cách giao thoa kiến trúc Đông – Tây. Hậu cung được chia thành hai phần không rõ rệt. Phần tiếp giáp với Đại bái được tạo bởi lối kiến trúc truyền thống bao gồm các bộ vì kèo theo kiểu trồng rường giá chiêng, ở giữa bộ vì có tạc một bức cốn nhỏ theo đề tài long mã cách điệu, xung quanh có vân mây và hoa lá làm nền nhằm làm nổi bật đường nét của lĩnh vật này.

Phần trong của Hậu cung đã được tôn tạo vào cuối thời Nguyễn. Đây là thời kỳ chịu ảnh hưởng đậm nét của phong cách kiến trúc phương Tây nên phần này đã sử dụng những vật liệu mang tính chất bền chắc để uốn vòm mái theo kiểu Gô tích. Đây là sự ảnh hưởng của loại hình kiến trúc tôn giáo phương tây: Kiểu mái vòm.

Nhìn chung về mặt bằng kiến trúc xây dựng của ngôi Đình được bố cục tương đối hoàn chỉnh các hạng mục công trình. Qua các lần tu sửa, Đình vẫn giữ được dáng vẻ kiến trúc với lối kết cấu truyền thống. Ngoài ra, Đình còn bảo lưu được nhiều di vật với nhiều chất liệu khác nhau. Qua nghiên cứu các di vật này, chúng ta có thể biết được những bước tiến nhịp nhàng trong nghệ thuật tạo hình của người Việt.

CÁC DI VẬT TRONG DI TÍCH

Trải qua thời gian tồn tại, hiện nay đình Trí Thủy còn lưu giữ được những hiện vật sau:

01 kiệu bát cống thời Nguyễn có số đo: Cao 1,57, dài 3,33m, rộng 2,13m 01 kiệu song loan thời Nguyễn có số đo: Cao 0,8m, rộng 0,84m, dày 2,97m. 01 nhang án gỗ 01 long ngai Bài vị cáo 0,7m, rộng 0,2m 02 bộ giá kiếm 01 hòm sắc 01 chiếc giá văn 01 bộ chấp kích 01 cuốn thần phả 05 đạo sắc phong 08 đài gỗ 11 đài nước 04 bát hương 08 lọ lục bình 02 cây nến.

Ngoài ra Đình còn lưu giữ được một số di vật khác như cờ, quạt, tàn, lọng..

LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

Xuất phát từ đạo lý uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây. Hằng năm, nhân dân Trí Thủy mở hội làng để tưởng nhớ người có công với dân, với nước, mà dân làng thờ phụng và coi ngài là vị thần bảo trợ tinh thần trong cộng đồng dân cư làng xã.

Lễ hội truyền thống của địa phương có từ bao giờ, đến nay không ai còn nhớ rõ. Nhưng từ thế hệ này nối tiếp thế hệ khác vẫn bảo tồn được những giá trị chân xác, tinh túy như nội dung vốn có ban đầu. Lễ hội hằng năm là dịp để người dân địa phương gác bỏ những bận bịu đời thường để thả hồn và không khí trang nghiêm và náo nhiệt.

Ngày chính hội được tổ chức 5 năm một lần, từ ngày mùng 4 đến ngày 6 tháng 3 âm lịch. Trước đó, từ tháng Giêng, công việc chuẩn bị đã được tiến hành. Chủ trì công việc do Tiên Chỉ và Lý trưởng đứng ra thành lập hội đồng kỳ mục. Sau đó phân công công việc cho hai giáp là giáp Đông và giáp Bắc, các vị tộc biểu, các trai đinh tham gia các công việc của lễ hội.

Vào ngày 4 tháng 3 âm lịch, cử ông Tiên Chỉ, Lý Trưởng và các cụ cùng trai đinh tiến hành làm Lễ mộc dục (tắm rửa long ngai, Bài vị). Những người được chọn làm lễ mộc dục phải là những người chay tịnh, tắm rửa sạch sẽ, nước dùng trong lễ mộc dục là nước mưa do cụ từ chuẩn bị từ trước, để vào chum, chĩnh còn nắp đậy. Nước dùng là nước tinh khiết không pha tạp, khăn được làm bằng lụa màu vàng do cụm từ chuẩn bị từ trước. Sau khi làm lễ xong, được chia cho hội đồng kỳ mục và các cụ cao tuổi trong làng, nước được dùng tưới cây cổ thụ xung quanh di tích.

Lễ vật: xôi, thủ lợn, gà trống, một miếng thịt sống và trầu cau trà tửu, hương đang tổng số là bốn lễ, toàn bộ là lễ tạp, một lễ ở ban thượng, hai là lễ trung ban, ba là lễ ở hạ ban và một lễ ở sau đình. Gạo nếp chuẩn bị đồ xôi phải là nếp hoa vàng, hạt trắng thơm, không gãy, khi giã còn cho cả lá chuối, lá mây vào cùng để cho gạo trắng xanh, đẹp, dẻo.

Lợn tế phải là lợn đen tuyền, to béo, thân nhỏ, mắt híp, mông vai nở nang, nặng khoảng 40kg, được làng giao cho hai giáp nuôi từ năm trước. Lợn của giáp nào đạt tiêu chuẩn do làng đề ra thì sẽ được thưởng.

Văn tế do Tiên Chỉ, Lý Trưởng thảo và viết. Văn tế được viết tại Đình bằng Hán tự với nội dung ca ngợi công đức của vị thành hoàng cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, dân khang vật thịnh. Tiêu chuẩn của người viết văn tế là gia đình quang quẻ, song toàn có đủ con trai, con gái, thông hiểu phong tục lễ nghĩa của địa phương.

Ban tế gồm 14 người trong đó gồm một chủ tế, hai bồi tế, một đông xướng, một tây xướng do hội đồng kỳ mục cử ra từ trước với trang phục trong ngày lễ hội. Riêng cụ chủ tế với trang phục áo đỏ, trước ngực có thêu bối tử. Trong suốt thời gian lễ hội, diễn ra hai buổi tế bao gồm tế chính hội và tế yết, thời gian tế diễn ra từ hai đến ba giờ. Mỗi buổi tế gồm sáu tuần với nhạc bát âm cử điệu lưu thủy hành vân và múa sinh tiền.

01 thượng hương (dâng hương)

02 hành sơ hiến tế (hoa,rượu)

03 tiến chúc (dâng văn, đọc văn tế)

04 hành á hiễn lễ (dâng rượu)

05 hành trung (dâng rượu)

06 thu tộ (dâng rượu chủ lễ).

Nếu trong khi tế có ai mắc lỗi thì sẽ bị phạt và không thực tế nữa. Khi tế xong ban tế được thụ một lễ tạp có lềnh mang đến biếu cho từng người.

Trong quá trình diễn ra rước kiệu được bố trí theo đội hình như sau:

Đi trước là cờ hiệu chiêng trống, cờ rồng lân múa dẫn đường, tiếp là kiệu long đình để lễ và đón lễ, tiếp là kiệu giá văn có lọng che để giá văn và hương hoa đăng. Theo sau là đội nhạc và đoàn binh khí, sau đó đó là bát cửu và kiệu bát cống có lọng, tàn che để long ngai bài vị, mũ áo, kiếm, sắc phong, hương đăng, sau cùng là các cụ trong làng cùng các quan anh, dân làng và các quan khách đi hộ giá.

Đầu là đội cờ trống, sau đó đến đội bát cửu, tiếp theo là kiểu long đình, đi trước kiệu chính là đoàn bát âm và hai người bác kiếm đi hai bên kiệu. Theo sau kiệu là nam phụ, lão ấu, các vị chức sắc cùng nhân dân địa phương cũng như khách thập phương về lễ hội. Địa điểm từ đình đi đón quan anh, sau đó rước theo đường chính trong làng, điểm đặc biệt ở đây là có sự kết chạ anh cả - em bé giữa làng Trí Thủy và làng Yên Trường, nhưng ở đây khi nào Trí Thủy sang Yên trường thì Trí Thủy là anh và khi nào Yên Trường sang Trí Thủy thì Yên Trường lại là anh. Tương truyền xa xưa trang Đống Thủy (tên cổ của làng Trí Thủy xưa) gặp hạn hán, lũ lụt, trong làng đột nhiên xảy ra bệnh dịch, chạy chữa khắp nơi không khỏi (do người dân trang Đống thủy xẻ đoạn sông và bị đoạn thương long mạch). Sau đó, có một thầy phù thủy làng Yên Trường thấy tình cảnh đó đã ra tay cứu giúp. Trong trang mọi người khỏi bệnh. Để cảm tạ ơn tri ngộ đó, nhân dân Trí Thủy đã cắt máu ăn thề, kết nghĩa với làng Yên Trường. Những người khiêng kiệu là trai trắng khỏe mạnh vận áo nâu, có thắt đai lưng và khăn chít đầu. Hàng đô gồm 28 người, phải chọn người đều nhau, được tập duyệt từ trước. Đoàn rước khi quay về theo thứ tự như lúc đi, khi về đến đình thì hạ kiệu tại sân, rước mũ, áo, kiếm, sắc phong vào trong Hậu cung.

Bên cạnh phần lễ được tiến hành trang nghiêm và trọng thể thì phần hội cũng được tổ chức tại sân đình, với các trò chơi diễn xướng dân gian như đánh cờ người, bắn cung, đánh gậy, vật cổ truyền, múa rối nước nhằm biểu dương tinh thần thượng võ của dân tộc, cũng như di dưỡng lòng nhân ái, tình yêu quê hương, đất nước cho các thế hệ kế tiếp. Ngoài lễ hội chính được tổ chức thì trong một năm còn diễn ra các ngày lễ khác như ngày sinh, ngày hóa của vị thành hoàng làng (ngày 06 tháng 3 và ngày 12 tháng 3 âm lịch) đều tổ chức tế lễ tại đình. Các ngày tuần trong năm như tết nguyên đán, đêm 30 tổ chức tế lễ tống cựu nghinh tân, tất niên và đón giao thừa, ngày mùng một tết tổ chức tế lễ, ngày 7 tháng giêng làm lễ khánh Hạ, hạ cây nêu. Ngày 15 tháng giêng có lễ Trung nguyên. Ngoài ra làng còn có nhiều ngày lễ khác như cưới treo, lấy vợ, gả chồng,lễ cầu tài, cầu lộc, cầu sức khỏe đều phải có lễ mang ra Đình cáo yết với Thành Hoàng làng, cầu mong sự phù hộ, che chở.

GIÁ TRỊ KHOA HỌC – LỊCH SỬ - VĂN HÓA NGHỆ THUẬT

Các hạng mục kiến trúc đã góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống

Đây là trung tâm sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân thôn Trí Thủy xưa và nay, nơi thờ vị Thành hoàng làng có tên chữ là "Hùng chấn uy linh tôn nghiêm chính thuận bát tế chúng phổ huệ thùy hưu quản đức mậu trạch đốc khánh diên hỗ bảo đại định công anh tuấn đại vương"

Ngoài ra đình Trí Thủy còn bảo lưu được các di vật như sắc phong, hương án, hoành phi, câu đối, long ngai, những di vật này đã góp phần hiểu thêm vị thế cũng như con người nơi đây.

Trải qua các cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc, đình Trí Thủy đã có những đóng góp đáng kể trong cuộc chiến hào hùng đó.

Trước cách mạng tháng 8 năm 1945, đình làng là nơi họp kín của các lực lượng cách mạng địa phương bàn bạc và lãnh đạo nhân dân đứng dậy cướp chính quyền.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch, nhân dân thôn Trí Thủy đã hăng hái tham gia kháng chiến. Trong đó có 12 người tham gia Vệ quốc đoàn và 46 người tham gia dân quân du kích. Khi ấy đình Trí Thủy là nơi cán bộ cách mạng lãnh đạo nhân dân chống Pháp. Do vậy giặc Pháp đã càn quét nhiều lập Trí thủy thành khu trắng, đốt làng đuổi dân đi nơi khác, Đình làng cũng bị phá lấy vật liệu để xây đồi bốt giặc (1948-1949).

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngôi đình là nơi tiễn đưa nhiều người con của địa phương lên đường nhập ngũ, góp phần đem lại Hòa Bình thống nhất đất nước.

TÌNH TRẠNG BẢO QUẢN DI TÍCH

Lãnh đạo và chính quyền địa phương kết hợp với Mặt Trận Tổ Quốc và hội người cao tuổi trong làng đã tích cực tham gia bảo vệ và giữ gìn di tích, bởi vậy cảnh quan ngôi đình vẫn giữ được vẻ đẹp truyền thống. Trong những năm qua đặc biệt là sau lần kiểm kê di tích năm 1995 của cơ quan chức năng về văn hóa, di tích đã và đang phát huy giá trị văn hóa truyền thống cho ông để lại.

CÁC PHƯƠNG ÁN BẢO VỆ VÀ SỬ DỤNG DI TÍCH

Đình Trí Thủy có giá trị nhiều mặt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật góp phần tích cực trong công cuộc xây dựng nông thôn mới. Với ý nghĩa đó, chính quyền và nhân dân địa phương đã có phương án sử dụng ngôi đình là trung tâm sinh hoạt chính trị, văn hóa, tín ngưỡng của toàn dân. Những ngày thường có hội họp của các đoàn thể, những ngày lễ hội làng được tổ chức theo phong tục cổ truyền của quê hương, hình thức hội diễn luôn luôn được đổi mới, áp dụng được tính dân tộc, khoa học và đại chúng. Thông qua đó, tuyên truyền giáo dục truyền thống yêu nước yêu quê hương cho mỗi công dân, càng hang say lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc.

Làng đã cử ra một cụ từ để hằng ngày thắp hương thờ thần, tiếp đón nhân dân và khách thập phương đến đình lễ thánh và chiêm bái di tích.

Quyét mã QR dưới đây để tìm hiểu thêm về di tích: